Dorothea Lasky

Dorothea Lasky: dichter, mysticus, shapeshifter

Door Joost Baars
Dorothea Lasky schrijft in haar chapbook Poetry is not a project het volgende: ‘Poetry has everything to do with existing in a realm of uncertainty. (…) What diferentiates a great poet from a not-great one is the capacity to exist in that uncertain space, where the grand external world (which means anything and everything) folds into the intense internal world of the individual. In this moment, the issues of the self become one with the universal. In a poem, the poet makes beautiful this great love affair between the self and the universal. And like all kinds of love, lineair intention (a plan) has nothing to do with it.’

Amerikaanse poëzie – of liever: het denken over Amerikaanse poëzie – kan soms neigen naar de lineariteit waarover Lasky het hier heeft. Gedichten – lees: in de ideeën die daarover worden geformuleerd – lijken soms simpelweg het resultaat van een goed opgezet plan, en niet een onverwacht gevolg van een onvoorziene omstandigheid. Ook in de Nederlandstalige poëzie – lees weer: het denken daarover – kan soms de indruk worden gewekt dat het creatieve proces een goed uitgedacht, overzichtelijk en rationeel proces is. Juist daarom was het voor mij zo verfrissend om het werk van Dorothea Lasky te leren kennen, omdat zij er in slaagt om de focus te verleggen op dat andere – donkerdere, mysterieuzere, onzekerdere – aspect van poëzie, zónder daarbij te hoeven afrekenen met de Amerikaanse experimentele traditie waaruit ook zij voortkomt. De dichter die zich openstelt voor dat andere, noemt zij een mysticus.

Daar zit geen reactionaire religiositeit in, en al helemaal geen dogma. Mystiek is voor Lasky niets anders dan je verhouden tot wat je vreemd is. Dit is een proces van hechting, in tegenstelling tot de onthechting van de wetenschappelijke, rationele blik.

Lasky doet aan de Universiteit van Pennsylvania onderzoek naar creativiteit. Haar wetenschappelijke werk en haar dichterschap komen samen in een zin uit het eerder geciteerde Poetry is not a project: ‘It is a human instinct to create both out of the self and out of the world.’ Dat ‘out of’ kan twee tegenovergestelde dingen betekenen: vanuit en buiten. Vanuit het zelf, en buiten het zelf. Vanuit de wereld, en buiten de wereld. Met andere woorden: ikken en werelden worden bij Lasky steeds geopend, vergroot, en zo veranderd. Haar notie van het metafysisch ik speelt daar, niet verrassend, een belangrijke rol in. Ze schreef er in de Boston Review het volgende over: ‘All great poets employ the metaphysical “I.” That is to say the “I” can be a shape shifter, with no ground, with no form that is finite or no form at all. Or I mean that the “I” of a poem can be anyone or anything, all the things the poet has not yet been, seen through the lens of what he or she already has been.’

Vertaald door Joost Baars

Het gedicht over vrijheid en beperking

Het gedicht is universeel
Ik kan overal zijn en
Een gedicht lezen, schrijven of kennen.
Wat een gedicht is is wat ik ben.
Een gedicht is wat jij bent.
Je bent aardig
En mooi en ik vind je leuk.
Is het verkeerd je leuk te vinden?
Nou, ik hoop van niet.
Ik vind gedichten leuk.
Ik vind ze erg leuk.
En ik weet wat ik wil,
Wat ik van jou en van een gedicht wil.
Ik weet dat ik wil dat je van me houdt.
Hou dus van me.
Hou van me in vrijheid
En ik zal op voet van gelijkheid staan
Met jou en huilen
En huilen zullen we
Bij de bergen
En rivieren van de wereld
En elkaar kennen
We zullen elkaar kennen
Omdat we een gedicht kennen.

Uit: Dorothea Lasky, Art, H_NGM_ Press, 2005

 
De Vijand

De Vijand maakt een vijand
Van een ander
Omdat de Vijand in haar zit
Ik schreeuwde ik brulde
Het lukt me niet de Slang
Uit mij te krijgen
Hij schreeuwde hij brulde
Hij wilde de Vijand eruit
Zij schreeuwde zij brulde
Zij wilde de vijand het huis uit
Zij wilde vernietigen wat de Vijand had
De ander is niet de Vijand
Als je de Vijand wilt vernietigen
Moet je beseffen dat jij de Vijand bent
Ik wil dat iedereen me aardig vindt
Het komt omdat ik de Vijand ben
De Vijand wil zichzelf alleen vernietigen
Om de Vijand te doden
Ik wil van dit huis alleen een gevangenis maken
Om de Vijand buiten te houden
Maar eigenlijk om de Vijand te begrenzen
Alleen liggen de grenzen binnen de grenzen
Er is geen lucht die door mijn longen stroomt
Die niet vermengd is met de lucht van de Vijand
Er is geen zuivere lucht die niet in
Een andere lucht veranderd is
Die van de Vijand dus.
Waar is hij gebleven?
Is hij naar de Vijand gegaan?
Is hij opgelost in de Vijand?
Gedicht na gedicht heb ik over hem geschreven
Ik had een droom, toen nog een
Was de droom er door de Vijand in gedaan?
Probeerde de Vijand mijn lucht zijn kant op
Te laten woelen, door me te verleiden met de droom?
Danste de Slang op de plaats rond
En maakte hij de Vijand zodat ik nooit zou weten
Dat de Vijand in mij zit, maar in hem
Wil ik de Vijand vermoorden
Zodat ik mijzelf niet vermoorden wil
Toch, als ik de Vijand vermoord
Vermoord ik ook mijzelf
Heeft de Vijand pijn gemaakt
Zodat ik mijn eigen Vijand zou onderscheiden van de jouwe
Weetikveel, ik wil opspringen en lopen
Ik wil ontstellend lopen
Weetikveel weetikveel, ik wil zonnechaos
Ik ben ziek, ik wil gezondheid
Ik wil dat de bloemen sinister worden gemaakt
Door lucht van de Vijand
De bloemen, met hun rode kronen
Waren altijd de Vijand
Zet de Vijand op je tafel nu
Kinderen, minnaars, vrienden
Versier je kamer met de tulpen van de Vijand
De Vijand maakt de kamer lichter
 
 Uit: Dorothea Lasky, Thunderbird, Wave Books, 2012
 
Dorothea Lasky (1978) heeft een BA van Washington University en een MFA van de University of Massachusetts Amherst. Op dit moment bereidt ze een proefschrift voor aan Penn Graduate School of Education over de manier waarop docenten creativiteit kunnen stimuleren in hun lessen. Ze publiceerde tot nu toe drie dichtbundels, allemaal bij Wave Books: AWE (2007), Black life (2010) en Thunderbird (2012). Ook publiceerde ze enkele chapbooks, waaronder Poetry is not a project (2010).
Joost Baars (1975) is dichter, essayist, programmamaker en boekverkoper. Vorig jaar publiceerde hij het chapbook iemand anders. Hij schrijft voor de Poëziekrant en deRecensent.nl, maakt de bekroonde poëziepodcast VersSpreken, en geeft de volledig door crowdfunding gefinancierde reeks Halverwege Chapbooks uit. Daarnaast is hij redacteur van het literatuurfestival Read My World.

Comments


Notice: Uninitialized string offset: 0 in /var/www/vhosts/samplekanon.com/httpdocs/wp-includes/class-wp-query.php on line 3149

Veva Leye

Lees verder

Samplekanon feat. Babelsprech International: 23 november in Rotterdam

Als afsluiting van vijf jaar Babelsprech International vindt op verschillende podia in Europa tegelijkertijd een poëzieavond plaats. Samplekanon viert vijf jaar Babelsprech International in Leeszaal Rotterdam West met optredens van zes geweldige dichters: Dean Bowen Asha Karami Obe Alkema Sayonara Stutgard Benjamin De Roover Linda Carolien Veldman Locatie: Leeszaal Rotterdam West Aanvang: 19:00 Toegang: gratis […]

Lees verder

Maxime Garcia van As

hou op met in de honger wonen   slowly heating sweetened milk to create a substance similar to caramel. Het lichaam begint te kloppen misselijk zoals een carcinogeen hart klopt of zoals        Het holt zichzelf uit. Het vult zichzelf traag met zwellende rook en je voelt je als een kale boomtak reiken om een wolk, […]

Lees verder

Asha Karami

kapitalisme zorgt voor de achteruitgang van zaadkwaliteit   maar of dat erg is een pathologisch plot ligt om mij heen je verminkte oog wacht neem een slok grijze snor in rolstoel je vat kou zo ik zuig aan je knieholten gebleekt diertje van me hey lieverd je bent gewoon een vraag en ik wil dat […]

Lees verder

Flora Woudstra

Ik wikkel jassen en stola’s van drie generaties vrouwen om mij heen en beweeg door placebo-winters tot ze uiteenvallen. Sporen van erfelijke waanzin      lekken uit de wijde mouwen. Mijn moeders vingers stikken de gesleten stof maken een duik in de gevlochten mand op zoek naar garen stevig genoeg om de doden naar hier […]

Lees verder

Nguyễn Thị Mai

ik ben een maatschappelijk probleem    in 2018 wil ik een gemene chili peperplant groeien zodat ik jullie allemaal kan vergiftigen afbreken en doen herleven als schimmel dit is een vorm van wereldpolitiek ik heb al een tijdje niet geslapen slenter door de stad en staar naar mijn mobiel liefste, de dagen zijn lang zonder […]

Lees verder

Lokienprijs voor Samplekanon

De Lokienprijs 2018 is toegekend aan Samplekanon. Deze prijs, ter waarde van € 5000, is ingesteld door de Sybren Polet Stichting om het schrijven van vooruitstrevende, onconventionele en experimentele teksten te bevorderen. De jury, bestaande uit Jos Joosten, Bart Vervaeck en Marieke Winkler, deelde de volgende overwegingen met ons:  Dit literaire online-tijdschrift, dat in 2012 […]

Lees verder

Fiep van Bodegom

Het eiland van de pijnbomen en later ook de jeugd   We kwamen uit alle windstreken. Donkere kinderen met lange, dunne schenen, kinderen zo bleek dat je geen lijnen kon onderscheiden, slechts hun omtrek. Kinderen uit warme, koude en gematigde klimaten. We waren met onze onderwijzers naar het eiland gekomen en werden ieder in onze […]

Lees verder

Maurits de Bruijn

er zijn mensen die het woord er niet mooi vinden en zeggen dat je het altijd weg kunt laten door mijn straat liep een kameel daarop een bruidegom tussen zijn benen witte rozen nooit had ik iemand gezien die zo af was ik zat met Iers bier op tafel in een café waar we als […]

Lees verder

Maartje Smits

                                                                  Maartje Smits (1986) is dichter, detective en imker. In 2015 verscheen haar dichtbundel Als je een meisje bent. Ze studeerde Beeld & […]

Lees verder