Luidkeels Falen

 

Woorden zijn van oorsprong magisch en hebben in de moderne tijd eigenlijk weinig van hun oude magie verloren. Een enkel woord kan iemand uitzinnig gelukkig maken of in diepe wanhoop storten. Woorden brengen effecten teweeg en zijn een middel van onderlinge invloed tussen mensen. Hoewel het proces dat zich afspeelt tussen woorden en objecten grotendeels in het donker blijft, moeten we de kracht van woorden niet onderschatten.

Veel dichters bezingen objecten als bron van een soort verwondering over de schoonheid van het leven. Enzo. Ook mijn gedichten zijn afgeladen met dingen, hijskranen, rottend vijgenbrood, centraal geplaatste tafels, altaarstukken van de keuken, om maar een dwarsstraat te noemen, maar de eerbied die ik daarvoor heb, is niet een vertederde liefde voor het kleine, maar een verpletterende angst voor het moment dat er iets gebeurt wat niet kan.

Ik ben opgegroeid in een omgeving waar niemand me ooit op een overtuigende manier heeft verteld dat spoken niet bestaan. In de tuin was er een heiligdom voor een doodgeboren zusje en als er een mes met zijn punt in het parket tussen je voeten viel, kwam dat waarschijnlijk door de voorouders. De man met zwart haar en wit gezicht die ik op mijn bed zag zitten, elke avond als ik de deurklink van mijn kamer vastpakte, zou er echt kunnen zijn. Het feit dat ik me op driejarige leeftijd zoveel herinnerde van mijn vorige leven zou iets kunnen betekenen.

Het idee dat er dingen waren die ik niet helemaal kon zien of aanraken, maar die de wereld om me heen beïnvloeden en me de stuipen op het lijf jaagden is me nooit vreemd geweest. Ik denk dat poëzie hier ergens vandaan komt, van de dingen die een mens het meest de stuipen op het lijf jagen, het enigszins onnatuurlijke idee dat er een onkenbare werkelijkheid ligt onder de zintuiglijke werkelijkheid.
Objecten hebben mij altijd de grootste schrik aangejaagd. Waarom? Omdat ze niet uit zichzelf kunnen bewegen, spreken en denken, en als ze het toch ineens blijken te doen, word je gek. Het is niet waarschijnlijk dat ik dat ooit zal zien gebeuren, maar het is een van de meest griezelige dingen die ik me voor kan stellen. De dingen de baas.

Hoewel ik bang ben mijn verstand te verliezen, doe ik er juist afstand van, elke keer als ik een gedicht schrijf. Ik steek een mes in de rug van de gezonde taal en geef me over aan een taal die toenadering zoekt tot wat ik niet begrijp. Also known as waanzin, dithyramben. Je haalt de woorden om dit te doen van een plek die je op een bepaalde manier gegeven wordt, waar je niet echt controle over hebt. Je leest een woord, gekalkt op een gebouw langs het spoor. Je vangt een gesprek op. Er is een formulering die al maanden in je kop zit, waarvan je weet dat je er iets mee moet.

[quote]Ik wil een poëzie die alles omarmt wat we weg willen stoppen. Wat te pervers voor woorden is, laten we daar vooral woorden aan vuilmaken.[/quote]

En laten we wel wezen, het gaat altijd wel een beetje over hetzelfde. Wat vinden we zo eng en wat begrijpen we niet? De liefde, de dood en al het andere wat duister en dierbaar is. Waarheid bijvoorbeeld. Een dichter is te allen tijde verplicht om de waarheid te spreken, en de grap is dat zij nooit helemaal begrijpt waar ze het over heeft.

Dit thema duikt op en:
                   <<Waarheid!>>
                                    eist het.
En: <<Schoonheid!>>
                          beveelt het.
                                      Laat je geen keus
En al hang je ook
                      dwars met je handen aan ‘t kruishout-
je humt maar een walsje vanonder je neus.

Dat schreef Majakovski daarover. Het enige middel dat ze heeft om de waarheid te spreken is ongezonde taal die ze probeert tot leven te wekken in de vorm van een monsterlijke poging. En ze faalt. Altijd.

Ik wil een poëzie die alles omarmt wat we weg willen stoppen. Wat te pervers voor woorden is, laten we daar vooral woorden aan vuilmaken.  Is er een god? Goed idee. Laten we over hem praten en kijken wat-ie doet. Ik wil oprecht zijn, maar omdat ik het object van mijn oprechtheid niet kan vatten, moet ik er glashard over liegen. Je moet precies te werk gaan en heel precies niet kunnen vatten waar je het eigenlijk over hebt. Ik twijfel, maar niet schaamtevol achter gesloten deuren. Als ik faal, faal ik luidkeels. Ik doe het voor de waarheid, voor de liefde en voor de fantasievriendjes uit mijn kindertijd.

Tot slot een pijnpunt. Er is een tendens van de kunst om zichzelf als een afzonderlijk domein te beschouwen, dat helemaal losstaat van de  politieke en esthetische werkelijkheid erbuiten. Dat is deels misplaatste bescheidenheid, waaruit een tegenstrijdige hoop spreekt (‘mijn gedichten gaan de wereld heus niet veranderen’) en deels postmoderne verwarring. Ik zeg: kunst verandert de wereld, net zoals een Milka-billboard tegenover je raam zorgt dat je trek krijgt in chocola. Zo bijzonder is dat niet. Ik wil poëzie die geen uilig commentaar levert, maar de lezer op zijn lazer geeft. Een bepaalde ethische dimensie is  daarvoor misschien noodzakelijk, maar daarbij moet je meer denken aan Rilke’s Archaïsche Apollotorso (‘Du musst dein Leben ändern) dan aan Ten Kate, eerder aan de aansporingen tot overdreven hartstocht van de vroege Majakovski dan aan de socialistische stroefheid van de latere Majakovski. Denk eerder aan Plato’s lofzang op de religeuze en erotische waanzin dan aan de gulden middenweg van Aristoteles. De werkelijkheid is er om op in te hakken.

Deze tekst is een bewerking van de kleine poëtica die Hannah van Binsbergen onlangs uitsprak in Perdu 

 

Comments


Notice: Uninitialized string offset: 0 in /var/www/vhosts/samplekanon.com/httpdocs/wp-includes/class-wp-query.php on line 3149

Asha Karami

kapitalisme zorgt voor de achteruitgang van zaadkwaliteit   maar of dat erg is een pathologisch plot ligt om mij heen je verminkte oog wacht neem een slok grijze snor in rolstoel je vat kou zo ik zuig aan je knieholten gebleekt diertje van me hey lieverd je bent gewoon een vraag en ik wil dat […]

Lees verder

Flora Woudstra

Ik wikkel jassen en stola’s van drie generaties vrouwen om mij heen en beweeg door placebo-winters tot ze uiteenvallen. Sporen van erfelijke waanzin      lekken uit de wijde mouwen. Mijn moeders vingers stikken de gesleten stof maken een duik in de gevlochten mand op zoek naar garen stevig genoeg om de doden naar hier […]

Lees verder

Nguyễn Thị Mai

ik ben een maatschappelijk probleem    in 2018 wil ik een gemene chili peperplant groeien zodat ik jullie allemaal kan vergiftigen afbreken en doen herleven als schimmel dit is een vorm van wereldpolitiek ik heb al een tijdje niet geslapen slenter door de stad en staar naar mijn mobiel liefste, de dagen zijn lang zonder […]

Lees verder

Lokienprijs voor Samplekanon

De Lokienprijs 2018 is toegekend aan Samplekanon. Deze prijs, ter waarde van € 5000, is ingesteld door de Sybren Polet Stichting om het schrijven van vooruitstrevende, onconventionele en experimentele teksten te bevorderen. De jury, bestaande uit Jos Joosten, Bart Vervaeck en Marieke Winkler, deelde de volgende overwegingen met ons:  Dit literaire online-tijdschrift, dat in 2012 […]

Lees verder

Fiep van Bodegom

Het eiland van de pijnbomen en later ook de jeugd   We kwamen uit alle windstreken. Donkere kinderen met lange, dunne schenen, kinderen zo bleek dat je geen lijnen kon onderscheiden, slechts hun omtrek. Kinderen uit warme, koude en gematigde klimaten. We waren met onze onderwijzers naar het eiland gekomen en werden ieder in onze […]

Lees verder

Maurits de Bruijn

er zijn mensen die het woord er niet mooi vinden en zeggen dat je het altijd weg kunt laten door mijn straat liep een kameel daarop een bruidegom tussen zijn benen witte rozen nooit had ik iemand gezien die zo af was ik zat met Iers bier op tafel in een café waar we als […]

Lees verder

Maartje Smits

                                                                  Maartje Smits (1986) is dichter, detective en imker. In 2015 verscheen haar dichtbundel Als je een meisje bent. Ze studeerde Beeld & […]

Lees verder

Linda Carolien Veldman

    Linda Carolien Veldman (1989) studeerde Filosofie en Cultural Analysis in Amsterdam en Berlijn en schrijft poëzie, vaak in meerdere talen. Afgelopen zomer ging ze als dichter met deBuren naar Parijs, sindsdien staat ze met enige regelmaat op het podium om haar gedichten voor te dragen. De eerste tekst kwam tot stand in het […]

Lees verder

Nils Chr. Moe-Repstad

6e vergiftiging   Na het feest, lieveling: ‘als je bij mij blijft staan, zul je horen dat vogelzang altijd al ritueel was’ wie van gezang houdt, houdt van het schrift als een oeroud ritueel ik ben het hallucinerende drijven naar dat wat nog niet giftig is een droevigheid van water en zware metalen onder het duistere, […]

Lees verder

Roemer lezen 2

wij activeren beelden wij houden onze archieven vloeibaar door te bewegen we roepen schaduwen op die onzichtbaar blijven nemen luxe waren om nooit te vergeten we zoeken iets dat altijd blijft een zee achtervolgers, mijn onderduik wij activeren beelden tijdens de reis wij activeren wonden, leggen scherven uit, zoeken woorden erbij, we kijken de toestand […]

Lees verder