De komende weken verkent Samplekanon aan de hand van het asemisch schijven, oftewel ‘een schrijven zonder specificieke semantische code – zonder vaste betekenis, open voor interpretatie’ (Michael Jacobson) de grenzen tussen het betekenisvolle en het betekenisloze. Dit tweede nummer, dat de komende weken zal aanwassen en voortgroeien, bevat werk van a rawlings, Dirk Vekemans, Jürgen Smit en Jaap Blonk, en interviews met Tonnus Oosterhoff en Michael Jacobson – een spilfiguur in de internationale asemische gemeenschap. Tot slot zullen Sake van der Wall en Menno Lievers zich over de taalfilosofische implicaties van het asemische schrijven buigen. 
Jaap Blonk (1953) is klankdichter, stemkunstenaar en componist. Daarnaast heeft hij zich de laatste jaren steeds meer toegelegd op visuele poëzie. In Samplekanon publiceren we enkele visuele werken: van een esthetisch neergeschreven klankgedicht, tot een tot waarheid verminkte afbeelding. Ook sprak onze gastredacteur Sake van der Wall met hem over zijn werk.

[slideshow]

‘Het laatste restje betekenis eruit halen – om de essentie bloot te leggen’

 

Interview: Sake van der Wall, 13 september 2012

‘In een poëzieworkshop in Utrecht in 1977 leerde ik een klankgedicht van Hugo Ball kennen en kort daarna de Ursonate van Kurt Schwitters. De tekst legde ik thuis op een plank om hem af en toe te oefenen. Na ongeveer twee jaar heb ik hem voor het eerst voorgedragen, op een feestje van vrienden – één van hen had gehoord dat ik hem uit het hoofd kende.

‘De kennismaking voelde als een soort thuiskomen in niemandsland. De vrijheid van Dada sprak me aan: het totale gebrek aan regels, de humor en het niet respecteren van schoonheid. Schwitters kreeg overigens van andere Dadaïsten te horen dat zijn Ursonate regressief was, omdat hij gebruik maakte van oude vormen. Maar juist die vormen maken het gedicht sterker, je kunt er als uitvoerende losser mee omgaan.
‘Ik ging zelf klankgedichten schrijven. Eerst noteerde ik ze in het gewone alfabet, maar dat had allerlei beperkingen. Ik probeerde dit te overkomen door bij de letters te schrijven hoe je ze moest uitspreken. De R zoals in het Duits bijvoorbeeld. Om alle klanken te kunnen gebruiken, ben ik uiteindelijk overgestapt op het International Phonetic Alphabet.

‘Schrijven werd hierdoor echter moeilijker. Het fonetisch alfabet kent zoveel verschillende klanktekens, dat de mogelijkheden onuitputtelijk zijn. Ik kreeg een writer’s block. Ik ben eruit gekomen door mogelijkheden in te perken, bijvoorbeeld door fonetische etudes over één letter te schrijven, waarbij bijvoorbeeld alleen de letter R op zoveel mogelijk verschillende wijzen wordt uitgesproken.
‘Fonetische partituren zien er esthetisch uit. Het aanzien van de bladspiegel komt voort uit klank. De lengte van de regels komen overeen met de lengte van een reeks klanken, de witregels met de lengte van pauzes.
‘Dat ik de laatste jaren steeds meer visuele poëzie ben gaan schrijven, heeft te maken met wat in het Duits Geläufigkeit heet. Ik heb het fonetische alfabet zo vaak gebruikt, dat ik de tekens steeds makkelijker kan opschrijven. En hoe sneller je gaat, hoe eerder je uit de bocht vliegt. De tekens begonnen onder mijn handen een eigen leven te leiden, totdat ze niet meer overeenkwamen met waarvoor ze waren uitgevonden.

‘Binnenkort komt Traces of Speech / Sprachspuren uit. Het bestaat uit een boek en een CD, met klankomgevingen: meerstemmige combinaties van stem en elektronisch geluid. Het boek heeft zeven afdelingen waarbij in iedere afdeling één term centraal staat, bijvoorbeeld Truth. Bij die term heb ik een visueel gedicht gemaakt op karton, waaruit de rest van de afbeeldingen, elektronische klanken en teksten voortkomen.

‘De originele tekening, Truth 1, heb ik gescand en ingevoerd in een tekstherkenningsprogramma, in OCR, om er totaal iets anders van te maken. Het laatste restje betekenis probeer ik eruit te halen. Daarna heb ik de tekening gevouwen en nog eens gescand (Truth 3). Door de afbeelding steeds verder te verminken, haal ik de essentie steeds naar boven. Bij waarheid ontstond zo een afbeelding die meer waar was dan de eerste afbeelding. Een algemeen idee over waarheid kwam naar voren.

Truth 1
Truth 3


‘Van de scan van Truth 1 maakte ik ook een ruw databestand, dat ik invoerde in geluidssoftware. Het resultaat klinkt dan onvriendelijk voor de meeste oren, als een kapot apparaat, maar ik denk dan: ik kan er wel wat mee. Ik bewerk het verder totdat er uiteindelijk een geheel uitkomt dat voor mij zin heeft. Overigens zonder dat ik er enige persoonlijke expressie mee nastreef, het zijn puur klankomgevingen.

Gossip of Truth

‘Wat is dat, zin? Mijn enige criterium is dat ik een gevoel van waarheid heb als ik het terug luister. Een gevoel van ‘hee, dit is goed’ of ‘nee’, of ‘ik moet er nog iets mee doen’. Wat die elementen zijn van het gevoel, is voor mij raadselachtig. Ik heb niet het idee dat ze atomair en eenvoudig benoembaar zijn.
‘Ik heb wel het idee dat er in mijn werk dingen resoneren, dingen die ik heb meegemaakt, gelezen en gezien, in bijvoorbeeld de natuur. Ze komen op meerdere manieren gesublimeerd naar boven.
‘Het beginpunt van een nieuw werk is bijvoorbeeld de foto van een verkeersbord met een dubbele haarspeldbocht. Ik zag voor het eerst op de Veluwe op een fietstocht die ik op mijn zestiende uit Woerden maakte. Ik was nog nooit in het buitenland geweest. Misschien dat het daarom zo’n indruk op me maakte. Maar ook de vorm is heel esthetisch.
‘Ik krijg wel eens de kritiek dat mijn dat mijn werk eclectisch zou zijn. Ik zou geen eigen stijl hebben. Mijn werk is maar een ratjetoe. Maar stijl is voor een kunstenaar de dood in de pot. Wie een stijl gevonden heeft en daar dan zijn hele leven in blijft werken, kan zich als kunstenaar maar beter begraven. Ik kan mezelf niet herhalen. In mijn werk moet verandering zitten.’

Comments

One thought on “Jaap Blonk

Comments are closed.


Notice: Uninitialized string offset: 0 in /var/www/vhosts/samplekanon.com/httpdocs/wp-includes/class-wp-query.php on line 3149

Michael Tedja

Maan   Mijn broer is zijn zaad kwijt omdat drugs de maag voedde van zijn stervende zus. Ik ben gestopt met het zweverige werk. Ooit had ik op een postkantoor gewerkt. Ik kon niets zien door die ouderwetse bril. Een universeel koortsmens betrok een vorm. Ik werkte er voor een broodmes en een scalpel. De […]

Lees verder

Arno Van Vlierberghe

Ex-Daemon   Hier staan we dan. Het einde helder, grotesk in zicht. Het krult zich snurkend tot een goed klinkend gedicht. Mooie holle woorden waar iedereen van houdt. Het romantiseren van de dood is een giftig iets. De dood van een fruitvlieg is niet tragisch, is hopeloos. Het beeld van de in witbier verdronken fruitvlieg […]

Lees verder

Anne Becking

Lees verder

Robin Ramael

het halting probleem   alles mengt met elkaar maar heel traag – marwin vos   het weer moet een vergissing zijn. zwerend in de bomen spuwen reigers braaf hun nesten aan elkaar, niemand had de bloesems wat dan ook gevraagd maar kijk, toch staan ze daar, geil en klaargemaakt, bestuurd door een zon die niet […]

Lees verder

Maja Solar

Vertaling: Emma Kosanović   Wanneer alles een luxe is vandaag heb ik tien euro verloren zevenenvijftig appels door honderdtweeënveertig enthousiaste stappen en toen viel ik flauw uit angst voor armoede ik heb een map over al het onrecht in de wereld gemaakt van haren die zich op een tapijt ophopen ik schudde de tweelingkussens op ’s […]

Lees verder

Obe Alkema

JUST THE TIP Soms jouw eigendom. De dichter schept in navolging van het beleid. Red deze zielige zeehond liever niet. Ik hang van je af, doordat je van mij afhangt. Dat leerden we niet op de leerschool. Tegenslag leerde ik omarmen. Tegenslag is mijn leermeester. In scherven valt het maanlicht. Ik bind het koord. Pirateske […]

Lees verder

Veva Leye

Lees verder

Samplekanon feat. Babelsprech International: 23 november in Rotterdam

Als afsluiting van vijf jaar Babelsprech International vindt op verschillende podia in Europa tegelijkertijd een poëzieavond plaats. Samplekanon viert vijf jaar Babelsprech International in Leeszaal Rotterdam West met optredens van zes geweldige dichters: Dean Bowen Asha Karami Obe Alkema Sayonara Stutgard Benjamin De Roover Linda Carolien Veldman Locatie: Leeszaal Rotterdam West Aanvang: 19:00 Toegang: gratis […]

Lees verder

Maxime Garcia Diaz

hou op met in de honger wonen   slowly heating sweetened milk to create a substance similar to caramel. Het lichaam begint te kloppen misselijk zoals een carcinogeen hart klopt of zoals        Het holt zichzelf uit. Het vult zichzelf traag met zwellende rook en je voelt je als een kale boomtak reiken om een wolk, […]

Lees verder

Asha Karami

kapitalisme zorgt voor de achteruitgang van zaadkwaliteit   maar of dat erg is een pathologisch plot ligt om mij heen je verminkte oog wacht neem een slok grijze snor in rolstoel je vat kou zo ik zuig aan je knieholten gebleekt diertje van me hey lieverd je bent gewoon een vraag en ik wil dat […]

Lees verder