De komende weken verkent Samplekanon aan de hand van het asemisch schijven, oftewel ‘een schrijven zonder specificieke semantische code – zonder vaste betekenis, open voor interpretatie’ (Michael Jacobson) de grenzen tussen het betekenisvolle en het betekenisloze. Dit tweede nummer, dat de komende weken zal aanwassen en voortgroeien, bevat werk van a rawlings, Dirk Vekemans, Jürgen Smit en Jaap Blonk, en interviews met Tonnus Oosterhoff en Michael Jacobson – een spilfiguur in de internationale asemische gemeenschap. Tot slot zullen Sake van der Wall en Menno Lievers zich over de taalfilosofische implicaties van het asemische schrijven buigen. 
Jaap Blonk (1953) is klankdichter, stemkunstenaar en componist. Daarnaast heeft hij zich de laatste jaren steeds meer toegelegd op visuele poëzie. In Samplekanon publiceren we enkele visuele werken: van een esthetisch neergeschreven klankgedicht, tot een tot waarheid verminkte afbeelding. Ook sprak onze gastredacteur Sake van der Wall met hem over zijn werk.

[slideshow]

‘Het laatste restje betekenis eruit halen – om de essentie bloot te leggen’

 

Interview: Sake van der Wall, 13 september 2012

‘In een poëzieworkshop in Utrecht in 1977 leerde ik een klankgedicht van Hugo Ball kennen en kort daarna de Ursonate van Kurt Schwitters. De tekst legde ik thuis op een plank om hem af en toe te oefenen. Na ongeveer twee jaar heb ik hem voor het eerst voorgedragen, op een feestje van vrienden – één van hen had gehoord dat ik hem uit het hoofd kende.

‘De kennismaking voelde als een soort thuiskomen in niemandsland. De vrijheid van Dada sprak me aan: het totale gebrek aan regels, de humor en het niet respecteren van schoonheid. Schwitters kreeg overigens van andere Dadaïsten te horen dat zijn Ursonate regressief was, omdat hij gebruik maakte van oude vormen. Maar juist die vormen maken het gedicht sterker, je kunt er als uitvoerende losser mee omgaan.
‘Ik ging zelf klankgedichten schrijven. Eerst noteerde ik ze in het gewone alfabet, maar dat had allerlei beperkingen. Ik probeerde dit te overkomen door bij de letters te schrijven hoe je ze moest uitspreken. De R zoals in het Duits bijvoorbeeld. Om alle klanken te kunnen gebruiken, ben ik uiteindelijk overgestapt op het International Phonetic Alphabet.

‘Schrijven werd hierdoor echter moeilijker. Het fonetisch alfabet kent zoveel verschillende klanktekens, dat de mogelijkheden onuitputtelijk zijn. Ik kreeg een writer’s block. Ik ben eruit gekomen door mogelijkheden in te perken, bijvoorbeeld door fonetische etudes over één letter te schrijven, waarbij bijvoorbeeld alleen de letter R op zoveel mogelijk verschillende wijzen wordt uitgesproken.
‘Fonetische partituren zien er esthetisch uit. Het aanzien van de bladspiegel komt voort uit klank. De lengte van de regels komen overeen met de lengte van een reeks klanken, de witregels met de lengte van pauzes.
‘Dat ik de laatste jaren steeds meer visuele poëzie ben gaan schrijven, heeft te maken met wat in het Duits Geläufigkeit heet. Ik heb het fonetische alfabet zo vaak gebruikt, dat ik de tekens steeds makkelijker kan opschrijven. En hoe sneller je gaat, hoe eerder je uit de bocht vliegt. De tekens begonnen onder mijn handen een eigen leven te leiden, totdat ze niet meer overeenkwamen met waarvoor ze waren uitgevonden.

‘Binnenkort komt Traces of Speech / Sprachspuren uit. Het bestaat uit een boek en een CD, met klankomgevingen: meerstemmige combinaties van stem en elektronisch geluid. Het boek heeft zeven afdelingen waarbij in iedere afdeling één term centraal staat, bijvoorbeeld Truth. Bij die term heb ik een visueel gedicht gemaakt op karton, waaruit de rest van de afbeeldingen, elektronische klanken en teksten voortkomen.

‘De originele tekening, Truth 1, heb ik gescand en ingevoerd in een tekstherkenningsprogramma, in OCR, om er totaal iets anders van te maken. Het laatste restje betekenis probeer ik eruit te halen. Daarna heb ik de tekening gevouwen en nog eens gescand (Truth 3). Door de afbeelding steeds verder te verminken, haal ik de essentie steeds naar boven. Bij waarheid ontstond zo een afbeelding die meer waar was dan de eerste afbeelding. Een algemeen idee over waarheid kwam naar voren.

Truth 1
Truth 3


‘Van de scan van Truth 1 maakte ik ook een ruw databestand, dat ik invoerde in geluidssoftware. Het resultaat klinkt dan onvriendelijk voor de meeste oren, als een kapot apparaat, maar ik denk dan: ik kan er wel wat mee. Ik bewerk het verder totdat er uiteindelijk een geheel uitkomt dat voor mij zin heeft. Overigens zonder dat ik er enige persoonlijke expressie mee nastreef, het zijn puur klankomgevingen.

Gossip of Truth

‘Wat is dat, zin? Mijn enige criterium is dat ik een gevoel van waarheid heb als ik het terug luister. Een gevoel van ‘hee, dit is goed’ of ‘nee’, of ‘ik moet er nog iets mee doen’. Wat die elementen zijn van het gevoel, is voor mij raadselachtig. Ik heb niet het idee dat ze atomair en eenvoudig benoembaar zijn.
‘Ik heb wel het idee dat er in mijn werk dingen resoneren, dingen die ik heb meegemaakt, gelezen en gezien, in bijvoorbeeld de natuur. Ze komen op meerdere manieren gesublimeerd naar boven.
‘Het beginpunt van een nieuw werk is bijvoorbeeld de foto van een verkeersbord met een dubbele haarspeldbocht. Ik zag voor het eerst op de Veluwe op een fietstocht die ik op mijn zestiende uit Woerden maakte. Ik was nog nooit in het buitenland geweest. Misschien dat het daarom zo’n indruk op me maakte. Maar ook de vorm is heel esthetisch.
‘Ik krijg wel eens de kritiek dat mijn dat mijn werk eclectisch zou zijn. Ik zou geen eigen stijl hebben. Mijn werk is maar een ratjetoe. Maar stijl is voor een kunstenaar de dood in de pot. Wie een stijl gevonden heeft en daar dan zijn hele leven in blijft werken, kan zich als kunstenaar maar beter begraven. Ik kan mezelf niet herhalen. In mijn werk moet verandering zitten.’

Comments

One thought on “Jaap Blonk

Comments are closed.


Notice: Uninitialized string offset: 0 in /var/www/vhosts/samplekanon.com/httpdocs/wp-includes/class-wp-query.php on line 3149

Asha Karami

kapitalisme zorgt voor de achteruitgang van zaadkwaliteit   maar of dat erg is een pathologisch plot ligt om mij heen je verminkte oog wacht neem een slok grijze snor in rolstoel je vat kou zo ik zuig aan je knieholten gebleekt diertje van me hey lieverd je bent gewoon een vraag en ik wil dat […]

Lees verder

Flora Woudstra

Ik wikkel jassen en stola’s van drie generaties vrouwen om mij heen en beweeg door placebo-winters tot ze uiteenvallen. Sporen van erfelijke waanzin      lekken uit de wijde mouwen. Mijn moeders vingers stikken de gesleten stof maken een duik in de gevlochten mand op zoek naar garen stevig genoeg om de doden naar hier […]

Lees verder

Nguyễn Thị Mai

ik ben een maatschappelijk probleem    in 2018 wil ik een gemene chili peperplant groeien zodat ik jullie allemaal kan vergiftigen afbreken en doen herleven als schimmel dit is een vorm van wereldpolitiek ik heb al een tijdje niet geslapen slenter door de stad en staar naar mijn mobiel liefste, de dagen zijn lang zonder […]

Lees verder

Lokienprijs voor Samplekanon

De Lokienprijs 2018 is toegekend aan Samplekanon. Deze prijs, ter waarde van € 5000, is ingesteld door de Sybren Polet Stichting om het schrijven van vooruitstrevende, onconventionele en experimentele teksten te bevorderen. De jury, bestaande uit Jos Joosten, Bart Vervaeck en Marieke Winkler, deelde de volgende overwegingen met ons:  Dit literaire online-tijdschrift, dat in 2012 […]

Lees verder

Fiep van Bodegom

Het eiland van de pijnbomen en later ook de jeugd   We kwamen uit alle windstreken. Donkere kinderen met lange, dunne schenen, kinderen zo bleek dat je geen lijnen kon onderscheiden, slechts hun omtrek. Kinderen uit warme, koude en gematigde klimaten. We waren met onze onderwijzers naar het eiland gekomen en werden ieder in onze […]

Lees verder

Maurits de Bruijn

er zijn mensen die het woord er niet mooi vinden en zeggen dat je het altijd weg kunt laten door mijn straat liep een kameel daarop een bruidegom tussen zijn benen witte rozen nooit had ik iemand gezien die zo af was ik zat met Iers bier op tafel in een café waar we als […]

Lees verder

Maartje Smits

                                                                  Maartje Smits (1986) is dichter, detective en imker. In 2015 verscheen haar dichtbundel Als je een meisje bent. Ze studeerde Beeld & […]

Lees verder

Linda Carolien Veldman

    Linda Carolien Veldman (1989) studeerde Filosofie en Cultural Analysis in Amsterdam en Berlijn en schrijft poëzie, vaak in meerdere talen. Afgelopen zomer ging ze als dichter met deBuren naar Parijs, sindsdien staat ze met enige regelmaat op het podium om haar gedichten voor te dragen. De eerste tekst kwam tot stand in het […]

Lees verder

Nils Chr. Moe-Repstad

6e vergiftiging   Na het feest, lieveling: ‘als je bij mij blijft staan, zul je horen dat vogelzang altijd al ritueel was’ wie van gezang houdt, houdt van het schrift als een oeroud ritueel ik ben het hallucinerende drijven naar dat wat nog niet giftig is een droevigheid van water en zware metalen onder het duistere, […]

Lees verder

Roemer lezen 2

wij activeren beelden wij houden onze archieven vloeibaar door te bewegen we roepen schaduwen op die onzichtbaar blijven nemen luxe waren om nooit te vergeten we zoeken iets dat altijd blijft een zee achtervolgers, mijn onderduik wij activeren beelden tijdens de reis wij activeren wonden, leggen scherven uit, zoeken woorden erbij, we kijken de toestand […]

Lees verder