Over ‘Traliewoud’ van Jürgen Smit


Allergieën zijn beperkt, dat is fijn om te merken. Ik krijg regelmatig jeuk van poëzie waar veel familie in voorkomt. Zwijgende vaders, achterbakse moeders, heilige moeders, sterke vaders, dromerige kinderen, dreigende grootouders, stille kinderen, al die gedichten over de jeugd. Onuitsprekelijk vermoeiend.

In de bundel Traliewoud van Jürgen Smit (De Contrabas, 2012) zit veel, heel veel familie en toch kan ik er goed tegen. Jürgen Smit schrijft dan ook niet bepaald familiegedichten vol weemoedige gedachten aan dat huwelijk, dat ene gebaar en meer van dat soort muffe putluchterij. En ook niet zijn het de obligate bloedbaden ten gevolg van vader- en moedermoorden. In ‘het geluid van water’ schrijft hij over water dat zich door verwarmingsbuizen een weg baant: ‘hij herkende er/ telkens weer/ een ander familielid in.’ Die familieleden zijn veel minder concreet aanwezig dan op het eerste gezicht lijkt, zoals de geluiden die hier aan ze worden toegeschreven. De familieleden in Traliewoud zijn aanwezig in vreemde troep die ze achterlieten, of in plotselinge, grimmige verschijningen. Het zijn een soort spoken, die deze uitgebeende poëzie bewonen. In ‘tijdgeest’ wordt er een ansichtkaart gevonden tussen ‘de naturistenblaadjes’ van opa. Berlijn. De mensen op het plein salueren: ‘je zou het zwaaien kunnen noemen / maar zo synchroon een heel plein.’ Referenties aan WO II zijn overigens door de hele bundel te vinden. Waar Jan Arends beweerde ‘gedichten als dunne bomen’ te schrijven, dringt die oorlogssfeer bij Jürgen Smit deze ‘stelling’ van Arends direct binnen: ‘door de bomen / deden vogels je / aan dresden denken.’

Wat vind ik nu zo aantrekkelijk aan deze bundel? Dit is allereerst een dichter die niet op zijn knietjes ligt voor de poëzie, een behoorlijk prettige insteek, vind ik ( ‘naakter / wordt het niet / zo nu & dan een regel /waar niemand /het nut van ziet’). Zijn poëzie is aantrekkelijk vanwege de vreemde combinatie tussen een haperende praattoon en een zekere abstractie, die ergens vrijkomt tussen die ultrakorte regels in die ultrakorte gedichten. Hoe dit precies in zijn werk gaat, is me (nog) niet duidelijk, maar het is de reden waarom ik deze poëzie wil lezen. Neem het gedicht ‘het moet ook altijd weer over’, het is haast een mop, met die punchline en die ‘&’ waar Jürgen Smit dol op is, maar hoe concreet het ook is, toch is het gedicht tegelijkertijd abstract, een soort proefopstelling (een gevoel dat ik ook heb bij het lezen van de gedichten van Jan Arends, Kenneth Koch, C.B. Vaandrager, Frank Koenegracht, Francis Ponge, en weet ik niet wie allemaal –familie van jou, Jürgen?). Goed, dat gedicht ‘het moet ook altijd weer over’ dus, hier in zijn geheel:

‘er staat
een vaas
op tafel
de inhoud
doet jou
aan een kinderlijkje denken
& het maakt niet uit
hoe je het afsnijdt’

Dan is het ook nog zo dat de voortdurende referenties aan oorlog, holocaust en dood Traliewoud een vreemde, fictieve en haast mythologische lading geven. In het gedicht ‘op een boekenmarkt te p.’, een nogal Reviaanse titel, wordt een bundel van Max Croiset gekocht en een gedicht over Mozes in een gaskamer in Auschwitz gelezen. Dan staat er: ‘& vergat / voor even / waar ik was / dat ik helemaal niet joods / & rekende af.’ Ik lees deze gedichten vaak als de stijloefeningen of proefopstellingen van een duistere moppentapper, die probeert de oorlog onderdeel te maken van zijn spookwereld van suggesties (let ook op het niet afmaken van regels zoals ‘dat ik helemaal niet joods’). Als er dus een hoop familie in deze bundel zit, zijn ze bewoners van die haast pervers concrete wereld die voortdurend naar abstractie neigt:

‘verzameling ansichtkaarten 1954-1958
teruggebracht tot één sms-bericht

het mondde
altijd weer uit
in hoesten
& terwijl jij
te davos
van het uitzicht genoot
schoot vader
zichzelf
door moedershoofd
& kijk
we hebben
nog ruimte over’

Door: Maarten van der Graaff 

Comments

One thought on “Over ‘Traliewoud’ van Jürgen Smit

Comments are closed.


Notice: Uninitialized string offset: 0 in /var/www/vhosts/samplekanon.com/httpdocs/wp-includes/class-wp-query.php on line 3149

Veva Leye

Lees verder

Samplekanon feat. Babelsprech International: 23 november in Rotterdam

Als afsluiting van vijf jaar Babelsprech International vindt op verschillende podia in Europa tegelijkertijd een poëzieavond plaats. Samplekanon viert vijf jaar Babelsprech International in Leeszaal Rotterdam West met optredens van zes geweldige dichters: Dean Bowen Asha Karami Obe Alkema Sayonara Stutgard Benjamin De Roover Linda Carolien Veldman Locatie: Leeszaal Rotterdam West Aanvang: 19:00 Toegang: gratis […]

Lees verder

Maxime Garcia van As

hou op met in de honger wonen   slowly heating sweetened milk to create a substance similar to caramel. Het lichaam begint te kloppen misselijk zoals een carcinogeen hart klopt of zoals        Het holt zichzelf uit. Het vult zichzelf traag met zwellende rook en je voelt je als een kale boomtak reiken om een wolk, […]

Lees verder

Asha Karami

kapitalisme zorgt voor de achteruitgang van zaadkwaliteit   maar of dat erg is een pathologisch plot ligt om mij heen je verminkte oog wacht neem een slok grijze snor in rolstoel je vat kou zo ik zuig aan je knieholten gebleekt diertje van me hey lieverd je bent gewoon een vraag en ik wil dat […]

Lees verder

Flora Woudstra

Ik wikkel jassen en stola’s van drie generaties vrouwen om mij heen en beweeg door placebo-winters tot ze uiteenvallen. Sporen van erfelijke waanzin      lekken uit de wijde mouwen. Mijn moeders vingers stikken de gesleten stof maken een duik in de gevlochten mand op zoek naar garen stevig genoeg om de doden naar hier […]

Lees verder

Nguyễn Thị Mai

ik ben een maatschappelijk probleem    in 2018 wil ik een gemene chili peperplant groeien zodat ik jullie allemaal kan vergiftigen afbreken en doen herleven als schimmel dit is een vorm van wereldpolitiek ik heb al een tijdje niet geslapen slenter door de stad en staar naar mijn mobiel liefste, de dagen zijn lang zonder […]

Lees verder

Lokienprijs voor Samplekanon

De Lokienprijs 2018 is toegekend aan Samplekanon. Deze prijs, ter waarde van € 5000, is ingesteld door de Sybren Polet Stichting om het schrijven van vooruitstrevende, onconventionele en experimentele teksten te bevorderen. De jury, bestaande uit Jos Joosten, Bart Vervaeck en Marieke Winkler, deelde de volgende overwegingen met ons:  Dit literaire online-tijdschrift, dat in 2012 […]

Lees verder

Fiep van Bodegom

Het eiland van de pijnbomen en later ook de jeugd   We kwamen uit alle windstreken. Donkere kinderen met lange, dunne schenen, kinderen zo bleek dat je geen lijnen kon onderscheiden, slechts hun omtrek. Kinderen uit warme, koude en gematigde klimaten. We waren met onze onderwijzers naar het eiland gekomen en werden ieder in onze […]

Lees verder

Maurits de Bruijn

er zijn mensen die het woord er niet mooi vinden en zeggen dat je het altijd weg kunt laten door mijn straat liep een kameel daarop een bruidegom tussen zijn benen witte rozen nooit had ik iemand gezien die zo af was ik zat met Iers bier op tafel in een café waar we als […]

Lees verder

Maartje Smits

                                                                  Maartje Smits (1986) is dichter, detective en imker. In 2015 verscheen haar dichtbundel Als je een meisje bent. Ze studeerde Beeld & […]

Lees verder