Over ‘Traliewoud’ van Jürgen Smit


Allergieën zijn beperkt, dat is fijn om te merken. Ik krijg regelmatig jeuk van poëzie waar veel familie in voorkomt. Zwijgende vaders, achterbakse moeders, heilige moeders, sterke vaders, dromerige kinderen, dreigende grootouders, stille kinderen, al die gedichten over de jeugd. Onuitsprekelijk vermoeiend.

In de bundel Traliewoud van Jürgen Smit (De Contrabas, 2012) zit veel, heel veel familie en toch kan ik er goed tegen. Jürgen Smit schrijft dan ook niet bepaald familiegedichten vol weemoedige gedachten aan dat huwelijk, dat ene gebaar en meer van dat soort muffe putluchterij. En ook niet zijn het de obligate bloedbaden ten gevolg van vader- en moedermoorden. In ‘het geluid van water’ schrijft hij over water dat zich door verwarmingsbuizen een weg baant: ‘hij herkende er/ telkens weer/ een ander familielid in.’ Die familieleden zijn veel minder concreet aanwezig dan op het eerste gezicht lijkt, zoals de geluiden die hier aan ze worden toegeschreven. De familieleden in Traliewoud zijn aanwezig in vreemde troep die ze achterlieten, of in plotselinge, grimmige verschijningen. Het zijn een soort spoken, die deze uitgebeende poëzie bewonen. In ‘tijdgeest’ wordt er een ansichtkaart gevonden tussen ‘de naturistenblaadjes’ van opa. Berlijn. De mensen op het plein salueren: ‘je zou het zwaaien kunnen noemen / maar zo synchroon een heel plein.’ Referenties aan WO II zijn overigens door de hele bundel te vinden. Waar Jan Arends beweerde ‘gedichten als dunne bomen’ te schrijven, dringt die oorlogssfeer bij Jürgen Smit deze ‘stelling’ van Arends direct binnen: ‘door de bomen / deden vogels je / aan dresden denken.’

Wat vind ik nu zo aantrekkelijk aan deze bundel? Dit is allereerst een dichter die niet op zijn knietjes ligt voor de poëzie, een behoorlijk prettige insteek, vind ik ( ‘naakter / wordt het niet / zo nu & dan een regel /waar niemand /het nut van ziet’). Zijn poëzie is aantrekkelijk vanwege de vreemde combinatie tussen een haperende praattoon en een zekere abstractie, die ergens vrijkomt tussen die ultrakorte regels in die ultrakorte gedichten. Hoe dit precies in zijn werk gaat, is me (nog) niet duidelijk, maar het is de reden waarom ik deze poëzie wil lezen. Neem het gedicht ‘het moet ook altijd weer over’, het is haast een mop, met die punchline en die ‘&’ waar Jürgen Smit dol op is, maar hoe concreet het ook is, toch is het gedicht tegelijkertijd abstract, een soort proefopstelling (een gevoel dat ik ook heb bij het lezen van de gedichten van Jan Arends, Kenneth Koch, C.B. Vaandrager, Frank Koenegracht, Francis Ponge, en weet ik niet wie allemaal –familie van jou, Jürgen?). Goed, dat gedicht ‘het moet ook altijd weer over’ dus, hier in zijn geheel:

‘er staat
een vaas
op tafel
de inhoud
doet jou
aan een kinderlijkje denken
& het maakt niet uit
hoe je het afsnijdt’

Dan is het ook nog zo dat de voortdurende referenties aan oorlog, holocaust en dood Traliewoud een vreemde, fictieve en haast mythologische lading geven. In het gedicht ‘op een boekenmarkt te p.’, een nogal Reviaanse titel, wordt een bundel van Max Croiset gekocht en een gedicht over Mozes in een gaskamer in Auschwitz gelezen. Dan staat er: ‘& vergat / voor even / waar ik was / dat ik helemaal niet joods / & rekende af.’ Ik lees deze gedichten vaak als de stijloefeningen of proefopstellingen van een duistere moppentapper, die probeert de oorlog onderdeel te maken van zijn spookwereld van suggesties (let ook op het niet afmaken van regels zoals ‘dat ik helemaal niet joods’). Als er dus een hoop familie in deze bundel zit, zijn ze bewoners van die haast pervers concrete wereld die voortdurend naar abstractie neigt:

‘verzameling ansichtkaarten 1954-1958
teruggebracht tot één sms-bericht

het mondde
altijd weer uit
in hoesten
& terwijl jij
te davos
van het uitzicht genoot
schoot vader
zichzelf
door moedershoofd
& kijk
we hebben
nog ruimte over’

Door: Maarten van der Graaff 

Comments

One thought on “Over ‘Traliewoud’ van Jürgen Smit

Comments are closed.


Notice: Uninitialized string offset: 0 in /var/www/vhosts/samplekanon.com/httpdocs/wp-includes/class-wp-query.php on line 3323

Benjamin De Roover

 

Lees verder

Michael Tedja

Maan   Mijn broer is zijn zaad kwijt omdat drugs de maag voedde van zijn stervende zus. Ik ben gestopt met het zweverige werk. Ooit had ik op een postkantoor gewerkt. Ik kon niets zien door die ouderwetse bril. Een universeel koortsmens betrok een vorm. Ik werkte er voor een broodmes en een scalpel. De […]

Lees verder

Arno Van Vlierberghe

Ex-Daemon   Hier staan we dan. Het einde helder, grotesk in zicht. Het krult zich snurkend tot een goed klinkend gedicht. Mooie holle woorden waar iedereen van houdt. Het romantiseren van de dood is een giftig iets. De dood van een fruitvlieg is niet tragisch, is hopeloos. Het beeld van de in witbier verdronken fruitvlieg […]

Lees verder

Anne Becking

Lees verder

Robin Ramael

het halting probleem   alles mengt met elkaar maar heel traag – marwin vos   het weer moet een vergissing zijn. zwerend in de bomen spuwen reigers braaf hun nesten aan elkaar, niemand had de bloesems wat dan ook gevraagd maar kijk, toch staan ze daar, geil en klaargemaakt, bestuurd door een zon die niet […]

Lees verder

Maja Solar

Vertaling: Emma Kosanović   Wanneer alles een luxe is vandaag heb ik tien euro verloren zevenenvijftig appels door honderdtweeënveertig enthousiaste stappen en toen viel ik flauw uit angst voor armoede ik heb een map over al het onrecht in de wereld gemaakt van haren die zich op een tapijt ophopen ik schudde de tweelingkussens op ’s […]

Lees verder

Obe Alkema

JUST THE TIP Soms jouw eigendom. De dichter schept in navolging van het beleid. Red deze zielige zeehond liever niet. Ik hang van je af, doordat je van mij afhangt. Dat leerden we niet op de leerschool. Tegenslag leerde ik omarmen. Tegenslag is mijn leermeester. In scherven valt het maanlicht. Ik bind het koord. Pirateske […]

Lees verder

Veva Leye

Lees verder

Samplekanon feat. Babelsprech International: 23 november in Rotterdam

Als afsluiting van vijf jaar Babelsprech International vindt op verschillende podia in Europa tegelijkertijd een poëzieavond plaats. Samplekanon viert vijf jaar Babelsprech International in Leeszaal Rotterdam West met optredens van zes geweldige dichters: Dean Bowen Asha Karami Obe Alkema Sayonara Stutgard Benjamin De Roover Linda Carolien Veldman Locatie: Leeszaal Rotterdam West Aanvang: 19:00 Toegang: gratis […]

Lees verder

Maxime Garcia Diaz

hou op met in de honger wonen   slowly heating sweetened milk to create a substance similar to caramel. Het lichaam begint te kloppen misselijk zoals een carcinogeen hart klopt of zoals        Het holt zichzelf uit. Het vult zichzelf traag met zwellende rook en je voelt je als een kale boomtak reiken om een wolk, […]

Lees verder